Mai Ita Hatene Nicolão da Costa Jeronimo Nia Istória Pasadu Durante Konflitu Politiku (1975-1999) Liu Husi Programa Hatutan Memoria.
Iha publikasaun ida ne’e ami fahe informasaun ba maluk sira kona-ba istória Nicolão da Costa Jeronimo.
Iha períodu formasaun partidu nian hau-nia aman hanesan militante FRETILIN. Tan ne’e iha tina 1975 bainhira militár Indonézia tama mai iha ita nia rai, sira kaér hau ami nia família tomak: hau-nia nia inan- aman no ami oan na’i ualu. Sira lori ami ba fatin konsentrasaun militár Indonézia nian iha Raiboru, Atabae durante tinan rua nia laran. Ami-nia uma sira sunu hotu no animal hakiak sira balu sira hadau no balu sira oho. Tinan 1977, militár Indonézia evakua tan ami ba iha rai ida naran Migir, pertense suku Aidaba Leten nian. Militár Indonézia konsentra ami iha-ne’ebá husi tinan 1977 até 1980.
To’o iha tinan 1981 mak militár Indonézia foin husik ami atu bele fila fali ba ami-nia rai. Maske iha kontrolu militár Indonézia nia liman laran, ami la lakon esperansa atu kontinua luta. Akontesementu durante vizita Amu Papa nian iha tinan 1989 no masakre Santa Cruz iha 1991 halo ami nia laran barani hodi forma organizasaun klandestina. Iha fulan-Novumebru 1993, militár Indonézia kaptura hau. Sira lori hau hodi ba sulan iha Kodim 104 Maliana. Iha-ne’ebá, militár sira futu hau no baku ho kilat no kastigu iha sela laran durante fulan ida. Hafoin sai husi sela, tenke kada segunda aprezenta an ba KODIM durante tinan rua ho balu. La keleur sira kaer tan hau-nia kaben hodi halo investigasaun iha KODIM Maliana, depois ami rua aprezenta an iha kada segunda obrigatoriamente durante tinan ida.
Iha loron 8 fulan-Agostu 1997 militár Indonezia kaer tan hau. Sira baku hau ho kilat no ai-tonka, tuku no tebe, sulan hau durante loron ida kalan ida mak foin husik fila fali hau. No kada segunda hau tenke aprezenta-an iha edifísiu SGI. Iha loron 4 fulan-Janeiru 1998, grupu konjunta militár Indonézia hanesan TNI KODIM, KORAMIL, SGI no milisia Haliliantar asalta ami iha uma ida. Konsege tiru mate joven na’in haat, hau mak buka dalan halai no ba liu ai-laran. Nune’e hamutuk de’it ho FATILINTIL sira iha ai-laran to’o 30 Agostu 1999 tun mai vila hodi tuir referendu.
Husi: ES. Nossa Senhora de Fatima Turiscai, Manufahi
