Dili – (16 Outobru 2026), Centro Nacional Chega!I.P liu husi Divizaun Edukasaun no Formasaun (DEF) fo ona formasaun ba manorin na’in 25 husi eskola Kristal kompostu manorin husi eskola Ensinu Sekundaria Kristal no Ensinu Superior Kristal iha Dili no Polo sira iha Munisipiu, durante loron lima hahu (12 – 16), ne’ebé realiza iha kampus Balide-Dili.

Materia sira ne’ebé aprende durante formasaun loron lima mak, introdusaun Modul Chega!, istória, memória no konflitu, diteitus umanus, justisa tranzisional no transmisaun memória interjerasional. Alende materia sira, kria mos grupu diskusaun entre partisipante sira no halo aprenzentasaun, no mos halo refleksaun hamutuk inklui asiste filme dalan ba dame no video dokumentariu sobrevivente nian ne’ebé produz husi Centro Chega!I.P.

Relasiona formasaun ne’e, Prezidente Ezekutivu Fundasaun Kristal (PEFK), Agostinho dos Santos Gonçalves, hato’o agradesimentu no fo apresiasaun ba servisu Centro Chega!I.P tanba hili eskola Kristal no fo formasaun Modul Chega! ba manorin sira iha eskola Kristal atu bele aumenta sira nia koñesimentu.

Nia dehan, formasaun ne’e importante tebes ba manorin sira tanba formasaun ne’e parte ida husi edukasaun nian oinsa mak bele hasa’e koñesimentu manorin sira nian. Depois remata husi formasaun ne’e bele transmite fila fali koñesimentu ne’e ba estudante sira ho metodolojia sekulu 21 mak estudante sai sentru aprendisajen.

Modul Chega! ne’e importante tebes ba manorin sira aprende, tuir nia katak, Modul Chega! ne’e ko’alia kona-ba istória, direitus umanus no justisa tranzisional no manorin sira presiza aprende hodi hanorin fali estudante sira atu estudante no joven sira komprende istória. Se sira aprende no komprende istória mak sira sei respeita direitus umanus, promove dame no defende justisa.

“Hau lori Fundasaun Kristal no Instituto Superior Kristal nia naran hakarak hato’o agradesimentu ba Chega! ne’ebé fo ona formasaun ba ami nia profesor sira husi ensinu sekundaria no mos dosente sira husi ensinu superior ne’ebé mak tuir formasaun ida ne’e, durante loron lima nia laran”, dehan Prezidente Ezekutivu Fundasaun Kristal iha enseramentu formasaun.

Ho formasaun sira ne’ebé Centro Chega!I.P  oferese ba manorin sira iha Kristal, Prezidente Ezekutivu Fundasaun Kristal hato’o nia interese hakarak halo kooperasaun ho Centro Chega!I.P atu integra Modul Chega! ba iha kurikulum no mos involve estudante sira iha atividade Centro Chega!I.P nian tanba Chega! nu’udar instituisaun estadu nian ne’ebé halo prezervasaun ba memória pasadu nian.

Diretór Divizaun Edukasaun no Formasaun (DEF), Alexandre Hornay Pinto esplika, formasaun ne’ebé Chega! fo ba manorin sira atu hasa’e koñesimentu kona-ba istória, direitus umanus no justisa tranzisional.

“Formasaun ne’e fahe esperensia ba malu no fahe mos metodolojia hanorin. Tau estudante hanesan sentru aprendisajen. Ita hanorin istoria ba estudante sira la’os estudante sira involve iha pasadu, maibé oinsa mak involve sira ga estimula sira atu aprende istoria pasadu uza proximasaun matodolojia”, Diretór tenik.

Dosente, Jose Ximenes Guterres hanesan partisipante ida iha formasaun ne’e hato’o, nia sente kontente tebes partisipa iha formasaun ne’e tanba liu husi formasaun ne’e bele aumenta nia koñesimentu kona-ba Modul Chega! liu-liu istória, direitus umanus no justisa tranzisional. Nia promete katak, wainhira remata formasaun ne’e, sei implementa koñesimentu ne’ebé mak nia hetan fali estudante sira atu bele hatene istória, direitus umanus, no estudante sira mos bele promove dame iha eskola no iha sosiedade.

Dosente, Maria Fatima Soares, mos espresa sentimentu kontente tanba partisipa formasaun ne’e tanba bele aumenta koñesimentu, no formasaun ne’ebé oferese husi Chega! foin primeira vez partisipa. Nia tenik, wainhira remata formasaun,  sei aplika koñesimentu ne’ebé nia hetan hodi hanorin fali ba estudante sira atu estudante sira iha simpatia aprende istória hodi garante paz no estabilidade iha eskola no iha sosiedade.

Entertantu, formasaun ne’e organiza husi Centro Nacional Chega!I.P ho apoiu husi GIZ-SAUP  (Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit GmbH)-(Southeast Asia University Partnership for Peace Building). Ikus taka ho distribuisaun sertifikadu apresiasaun ba manorin sira partisipa iha formasaun refere.

Media Chega!.