(Díli, 27 Janeiru 2026) – Centro Nacional Chega!.I.P asina Nota Entendementu (NE) ho Organizasaun Sosiedade Sivil naran Klibur Sobrevivente Feto PIRILAMPU nu’udar mahon ba sobrevivente feto sira ne’ebé lian-laek.
Dokumentus ofisiál ne’e asina hosi Diretór Ezekutivu Centro Nacional Chega!I.P, Hugo Maria Fernandes no Prezidente Klibur Sobrevivente Feto PIRILAMPU, Maria Isabel Jesus da Silva, ne’ebé realiza iha Salaun Centro Chega!I.P, Antigo Comarca Balide.
Objetivu prinsipal hosi asina Nota Entendementu ne’e mak, parte rua (CNC I.P – PIRILAMPU) atu servisu hamutuk hodi implementa rekomendasaun sira hosi Relatóriu Chega! no mos Relatóriu Per Memoriam Ad Spem (PMAS) ligadu ho polítika reparasaun no solidariedade ba sobrevivente PIRILAMPU (vítima violasaun seksuál no mos tipu violasaun sira seluk).
Objetivu seluk mak fortalesementu institusional grupu feto PIRILAMPU, apoia implementasaun atividade hanesan, rejista no atualiza baze dadus vitima violasaun direitu umanus pasadu ne’ebé Inan-Feton sira hasoru, apoia tekniku hodi dezenvolve polítika, estratéjia, advokasia no programa PIRILAMPU nian, apoia Finanseiru hodi implementasaun programa sira, apoia dezenvolve sistema jestaun administrativu no finansas ne’ebé mak efikásia no efisiente ba Sekretariadu Klibur Sobrevivente Feto PIRILAMPU, fasilita dezenvolvimentu kapasidade Institusional ka Servisu Administrativu Sekertariadu nian.
Alende ne’e, organiza rede advokasia ba sobrevivente sira iha nasional no munisipiu, organiza eventu komemorasaun loron istóriku, apoia rejistu vítima no sobrevivente, halo prezervasaun memória pasadu, no mos suporta no hametin atividade hakbiit ekonomia sobrevivente sira hosi nasional no munisipiu haktuir iha rekomendasaun Chega! no Per Memoriam Ad Spem! ne’ebé ko’alia kona-ba knar solidariedade.
Prinsípiu fundamenta hosi Nota Entendementu ne’e mak atu valoriza no dignifika vítima no sobrevivente sira nu’udar aktu rekoñesementu ba sobrevivente sira iha ámbitu implementasaun programa reparasaun. Alende ne’e, atu promove valores no espíritu sira direitu umanu, solidaria no servisu hamutuk hodi hetan tulun sira partisipa iha dezenvolvimentu nasional.
Nota Entendementu ida ne’e válidu ba tinan tolu (3) hahú hosi períodu 2026 to’o 2028, no iha posibilidade bele hanaruk nia tempu, no mos bele muda ka hafoun ninia konteudu tuir nesesidade haruka.
Iha tinan 2018, Centro Nacional Chega!I.P hala’o ona atividade lubuk ida hosi implementasaun rekomendasaun Chega! no Per Memoriam Ad Spem (PMAS), espesífiku iha área solidariedade ba sobrevivente hanesan, programa formasaun ba grupu sobrevivente, reunifikasaun labarik lakon, fortalesimentu ba organizasaun Sobrevivente sira nian, apoiu akonselamentu ba Sobrevivente sira, organiza eventu komemorasaun loron istóriku, Apoiu Pontual ba Sobrevivente parseria ho Ministério Sosiál Solidariedade no Inkluzaun (MSSI), Apoiu Saúde Fiziku no Mental parseria ho Ministério Saúde (MS), Estabelese baze de dadus ba Sobrevivente, Apoiu Asisténsia Umanitária, halo Uma Memoria ba Esperansa (UmbE) ba Sobrevivente sira parseria ho Asosiasaun Vitima Konflitu Politiku 1974-1999, estabelesimentu Polítika no Lei Reparasaun Nasional.
Atividade hirak ne’e, hola parte iha Programa Nonu Governu Konstitusionál liu-liu fó apoiu asisténsia ba sobrevivente vulneravel sira no promove rekonsiliasaun ba paz no dame iha nivel komunitária, nasional no internasional nu’udar implementasaun formal ba rekomendasaun Relatóriu Chega! no mos Relatóriu Per Memoriam Ad Spem (PMAS).
Download PDF:KOMUNIKADU IMPRENSA.

