Dili – (24 Setembru 2026), Centro Nacional Chega!I.P liu husi Divizaun Edukasaun no Formasaun (DEF) halo induzaun ba Falintil Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) ne’ebé mai husi komponente no unidade sira hamutuk na’in 16 kona-ba istória no direitus umanus iha Timor-Leste.
Diretór esplika, iha rekomendasaun Chega! ne’ebé hateten buat 3 importante; Ida, forsa defeza servi de’it povu laservi politiku sira, kuandu servi politiku sira iha tendensia atu akontese pasadu tanba iha pasadu husik hela lisaun moruk. Hanesan uluk politiku sira uza defeza no seguransa sai instrumentu ba politiku hodi viola direitus umanus. Segundu, forsa defeza ne’ebé mak harii ho formasaun karakter ida forte hodi bele kompende sosiedade. Iha tempu funu povu mak bee no Falintil mak ikan, prinsipiu ho valor ida ne’e oinsa ita transforma ita nia sosiedade ida ne’e sai di’ak. Terseiru, forsa defeza sira kumpri de’it lei no orden ne’ebé mak iha, no partisipa iha manutensaun dame iha mundu depois ganha esperensia, maibé mos fahe esperensia ita nia luta nian ba rai sira seluk iha mundu hodi asegura dame.
Nia dehan, atividade induzaun kona-ba istória no direitus umanus ne’e importante no relevante tebes ba servisu F-FDTL tanba ita ko’alia kona-ba istória no direitus umanus iha kontextu Timor-Leste nian ‘hau kaer Diretór Chega! nia liafuan katak forsa labele iha inklinasaun iha partidu para ita labele iha influensia husi politiku sira, se lae militar iha perigu nia laran, tanba agora mosu buat oin-oin iha Timor-Leste, buat ida mak krime transnasional. Ema sira ne’ebé halo krime transnasional mai ho osan barak sira uza sira nia matenek, sira mai uza fali ita, ne’ebé ita forsa defeza sei frazil hela ita bele monu, ita bele falla iha ita nia misaun, no ita nia objetivu’.
Ho atividade induzaun ne’e, Majór rekomenda ba Centro Chega!I.P atu halo atividade sira ne’e bele halo iha Kuartel Jerál F-FDTL atu forsa sira bele partisipa husi nivél altu to’o mai iha kraik. Bele mos organiza konferénsia boot ida ne’ebé ko’alia kona-ba istória no direitus umanus iha Timor-Leste no involve husi militar hotu-hotu tanba ne’e importante tebes. Dala ruma ita implementa regulamentu, lei no orden sira, maibé nia implementasaun dalaruma tuir lei no orden ka la’e ita lahatene ikus mai ita nia povu mak sofre.
Media Chega!.

