Dili – (05 Marsu 2026), Centro Nacional Chega!I.P organiza Konferénsia Nasional kona-ba Politika Reparasaun ho tema “Reparasaun Nu’udar Dalan ba Dignifika Vitima Konflitu Politiku 1974 -1999”, ne’ebé hala’o iha Salaun Konferensia Centro Chega!, Antigo Comarca Balide. Konferénsia ne’e ho objetivu halibur opiniaun ka sujestaun no rekomendasaun sira husi partisipante sira hodi kompleta Esbosu Politika Reparasaun no Esbosu Lei Reparasaun ne’ebé iha ona. Alende ne’e, kontinua hasa’e koñesementu partisipante sira nian kona-ba asuntu reparasaun no mos kontinua hala’o advokasia relasiona ho asuntu reparasaun ba vítima sira.
Iha diskursu abertura konferensia, Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN), Gil da Costa Monteiro “Oan Soro” hateten, nia parte apoiu politika nasional reparasaun ba sobrevivente sira liu husi Esbosu Politika Reparasaun no Esbosu Lei Reparasaun ne’ebé Centro Chega! hamutuk ho parseiru sira prepara tanba bele fo solusaun ba problema sobrevivente nian.
Nia hatutan, problema sobrevivente nian nu’udar problema nasaun nian tanba iha ligasaun ho istória luta Timor-Leste nian ba ukun rasik-an. Iha lei Kombatentes Libertasaun Nasional nian ne’ebé hetan ona alterasaun husi Parlamentu Nasional (PN) iha tinan 2024 no iha lei ne’e ko’alia kona-ba patriota da libertasaun. Entaun Esbosu Politika Reparasaun no Esbosu Lei Reparasaun mai atu bele fo solusaun di’ak liu-liu ba nia mekanizmu implementasaun.
Ministru deklara katak, ba oin nia sei kria planu atu halo reuniaun ida entre organizasaun ka instituisaun sira ne’ebé tau matan ba istória hanesan Arkivu Muzeu Rezisténsia Timor-Leste (AMRT), Konselu Kombatente da Libertasaun Nasional (KKLN), Centro Nacional Chega!I.P (CNC I.P) no Komite Orientadór 25 atu hamutuk hodi buka solusaun ba problema istória pasadu nian.
“Ita nia oan sira agora dadaun ne’e sira nia inan aman halo istória maibé, sira nia oan, kiak ba istória, ne’e problema boot kuandu nain rasik halo istória, depois nain rasik lahatene konta istória ne’e dezastre ida. Hanesan ai ida karik, nia tahan mak buras, nia fuan mak tebar maibé nia abut lakaer rai metin ne’e problema boot”, Ministru preokupa.
“Konsulta públiku ida ne’e ita sei halo dala haat iha tinan ida ne’e antes fulan Juñu. Ita hahu ho konsulta públiku iha Dili no ita sei halo konsulta públiku iha Aileu , iha Bobonaro-Maliana no ikus iha Viqueque. Planu ida ne’e to’o iha fins de Março para depois hetan ideias komentarius no sujestoes ruma hodi hadi’a no hametin liu tan esbosu ne’e”, Diretór esplika.
Nia salenta katak, servisu ba preparasaun Esbosu Politika Reparasaun no Esbosu Lei Reparasaun ne’e la’os servisu Centro Chega! nian de’it, maibé servisu koletiva tanba involve husi liña ministeriais, entidade estadu no governu nian. Esbosu Politika Reparasaun no Esbosu Lei Reparasaun ne’e kria nu’udar jestu ida atu hatudu katak medida reparativu sira ne’e la’os buat ida ne’ebé mak difisil atu implementa.
Media Chega!.

